ⓘ پنجابی لوک ادب

پنجابی لینگویج موومنٹ

پنجابی لینگویج موومنٹ پنجابیایں دی پنجابی بولی نوں پاکستانی پنجاب چ پڑھائی تے سرکاری پدہر تے لاگو کرن دی اک موونٹ اے۔ نذیر کہوٹ، اک پنجابی لکھاری اینوں اگے ودا رۓ نیں۔

پنجابی قصے

واحد پنجابی قصہ پنجابی زبان وچ زبانی قصہ گوئی دا فن اے جو جنوبی ایشیاء وچ جزیرہ نمائے عرب ا ور معاصر ایران تے افغانستان تو‏ں ایتھ‏ے پہنچیا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے اک طرف قصے مسلما‏ن اور/یا قدیم ایرانی ورثے د‏‏ی عکاسی کردے نيں جس دے تحت بولی زد عام محبت، بہادری، عزت نفس تے اخلاقی برتری بیان ہوئی اے، انہاں وچ اس قدر سنجیدگی پائی گئی اے کہ اوہ مذہبی حدود عبور ک‏ر ک‏ے اک غیر مذہبی شکل اختیار کر گئے سن جدو‏ں اوہ ہندوستان وچ داخل ہوئے۔ انہاں قصےآں وچ ماپہلے اسلام پنجابی رہتل تے لوک کہانیاں شامل ہوئے گئی۔

کشمیر وچ پنجابی شاعری

پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ پنجابی، لاہور توں چھپن والاچھماہی رسالا ”کھوج" دی جلد ۲‘ شمارہ ۲ جنوری تا جون ۱۹۸۰ء وچ ڈاکٹر غلام حسین اظہر دی کیتی گئی کھوج ”کشمیر وچ پنجاب شاعری" دے عنوان نال چھاپے چڑھی جہنوں پڑھ کے اندازا ہوندا اے کہ ڈاکٹر غلام حسین وچ اوہ سارے گُن موجود نیں جہڑے اک کھوجکار وچ ہونے چاہیدے نیں۔ پنجابی ادب اوہ بھاویں نثری ادب ہووے یاں شعری ادب ایہ چھماہی رسالا کھوج اوس پنجابی ادب نوں ساہمنے لے کے آوندا اے تے نت نویاں کھوجاں نوں اپنے کول محفوظ کرلیندا اے۔ ایس رسالے راہیں پنجاب ادب وچ بہت کھوج ساہمنے آرہی اے تے نت نویں وادھے وی کیتے جارہے نیں جہڑا کہ ساڈے مغربی پنجابی ادب وچ بہت اُچ ...

پنجابی کلچر وچ مزاحیہ طنز

لوکدھارا انشاشن دا مطالعہ اجکلھ بہت چرچہ دے وچ اے۔ نویاں تکنیکاں دا وستار ہون دے نال دنیا دا ہر طبقہ بدلاء دی عمل دے وچوں گزر رہا اے۔ ایہہ بدلاء چنگے اتے ماڑے دوویں طرحاں دے اثر پا رہا اے۔ ہر سماج دی اپنی وکھری لوکدھارا ہندی اے۔ لوکدھارا اپنے آپ وچ اک جٹل عمل اے۔ اس دی کوئی اک تشریح نہیں کیتی جا سکی اے۔ ڈاکٹر۔ سوہندر سنگھ بیدی مطابق،" لوک-دھارا انسان دے جیون، ساہت، کلا تے دھرم وچ اک رفتار شیل پرواہ وانگ سمائی ہوئی اے۔ جیون دے ترقی وچ لوک-دھارا نے بھرپور تے اہم حصہ پایا اے۔ کلا، ساہت، نرت-ناٹت، دھرم، سائنس آدی سبھ ڈسپلن لوک-دھارا دیاں روڑیاں توں ابھرے تے وگست ہوئے ہن۔"1 ڈاکٹر۔ گرمکھ سنگھ دے ...

پنجابی ادب دی تریخ کاری

بیتے دیاں ہوئیاں بیتیاں سچیاں گلاں دا بؤرا ہی اتہاس کہاؤندا ہے۔ ساریاں گھٹناواں جاں تتھاں نوں اک لڑیوار جاں کالکرم انوسار ترتیبیا جاندا ہے۔ تتھاں دی چون اتہاس دا ضروری کم ہے۔ تتھاں اپر آدھارت ہون دے باو جود وی ضروری نہیں کہ اتہاس سچ دا بودھ کروائے۔ اتہاس اتیت دا ان-بنّ پرگٹاوا نہیں ہندا، بلکہ اتہاسکار دے نظرئیے توں دیکھیا سنسار ہندا ہے۔ کیہا جاندا ہے کہ، If you know the History، Known the historion. ای.ایچّ. کار دے انوسار،" اتہاس اک اروک پرکریا ہے، اپنے پربھاو دی، اتہاسک اتے اس دے تتھاں وچکار اک امکّ سنواد اتے ورتمان وچکار۔”1 2) ساہت اک شابدک کلا ہے۔ ساہت ستئم، شوم، سندرم دے انوسار اجیہی ک ...

پنجابی تہوار

پنجابی بوہت سارے تہوار منا‏ندے نيں جو نیم مادی معانی لے چکے نيں تے عوام دے ہاں ثقافتی تہواراں دے طور اُتے جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ تہواراں د‏‏ی تاریخاں دے تعین دے لئی پنجابی تقویم دا استعمال کیا جاندا ا‏‏ے۔ پنجابی تہواراں د‏‏ی لسٹ درج ذیل ا‏‏ے۔

پنجابی کھوج دی تریخ

پنجابی کھوج دا تہاس ڈاکٹر۔ دھرم سنگھ دوبارہ لکھیا گیا اے، پنجابی اکادمی دلی ولوں شائع کیتا اے۔ کھوج انسانی رہتل دی پنر-پیشکاری اے۔ انسانی رہتل دے ترقی دے رہسّ نوں جے اک شبد وچ دسنا ہووے تاں اوہ ‘کھوج’ اے، کھوج نے اک پاسے انسان دی زندگی نوں آسان توں آسانانتر بنایا تاں اتھے ہور اگیرے جانن لئی اس دی جگیاسا نوں وی ٹمبیا، شاید موضوع لئی گربانی وچ کھوج نوں ووادی نالوں اتم کیہا گیا اے کہ، کھوجی اپجے بادی بنسے۔” ڈاکٹر۔ دھرم سنگھ ولوں لکھے اس اتہاس وچّ ہیٹھ لکھے باب دتے گئے ہن۔

پنجابی قصہ کار

پنجابی ساہت وچّ قصہ دا اک خاص تھاں اے۔ وکھ-وکھ شاعراں ولوں لگبھگ ہر زمانے وچّ لکھیاں گئیاں عشقیہ داستاناں سانوں قصہ روپ وچّ ملدیاں ہن۔ کہانیاں کہن دا رواج بہت پرانا اے اتے ایہدے لئی کویتا نوں ہی زریعہ بنایا گیا جاندا رہا اے۔

پنجابی دے روزوار اخبار

پاکستان وچ پنجابی روزنامیاں دی روایت بہت لمی چوڑی یاں پرانی نہیں۔ گرمکھی رسم لخط وچ بہت سارے روزنامے تے رسالے بیتے ڈیڈھ سو سال توں نکل رہے نیں پر فارسی رسم لخط وچ پاکستان بنن توں پہلاں سوائے ”امرت پتریکا" ناں دے اخبار تے دو ماہنامیاں ”سارنگ" تے ”پنجابی دربار" دے‘ ہور کوئی رسالا نظر نہیں آوندا۔ پاکستان بنن توں بعد وی کنا ای چِر ایہو صورتحال رہی۔ پہلا ادبی ماہناما ”پنجابی" دے ناں نال 1951 وچ نکلیا جد کہ پہلا روزناما بہت بعد وِچ ساہمنے آیا۔ باقاعدا پنجابی روزنامے توں پہلاں اردو اخباراں وچ پنجابی صفحے شروع ہوئے۔ جہناں وچ زیادا تر ادبی مواد شایع کیتا جانداسی۔ ریکارڈ مطابق 1949 وچ شروع ہون والے ...

نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ

نوبل انعامات سالانہ تقسیم کیتے جانے والے انعامات نيں جنھاں رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز، سویڈش اکیڈمی، کیرولنسکیا انسٹیٹیوٹ تے نارویجن نوبل کمیٹی انہاں افراد یا تنظیماں نو‏‏ں دیندی اے جنھاں نے کیمیاء، فزکس، ادب تے فعلیات و طب وچ دا رہائے نمایاں سر انجام دتے ہون۔اسنو‏ں الفریڈ نوبل دے 1895ء وچ کیتے گئے وصیت دے مطابق تخلیق کيتا گیا، جس دے مطابق انہاں انعامات دے انتظامات نوبل فاونڈیشن نو‏‏ں سپرد کیتے گئے۔نوبل میموریل انعام برائے معاشیات نو‏‏ں 1968ء وچ جاری کيتا گیا اسنو‏ں سیورجس رکس بینک جو سویڈن د‏‏ی مرکزی بینک اے نے شروع کيتا جو معاشیات وچ گراں قدر خدمات اُتے دتی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ہر انعام یافتہ ...

جٹ

جٹّ یا جاٹ پاکستان تے بھارت وچ رہن والی اک ذات اے۔ ایہہ لوک بھارت وچ مول روپ وچ بھارتی پنجاب، ہریاݨا، راجستھان، دلی، اتر پردیش، مدھیا پردیش تے گجرات وچ وسدے نیں۔ بھارتی پنجاب وچّ ایہہ جٹّ کہاؤندے نیں اتے باقی صوبیاں وچّ جاٹ کہاؤندے نیں۔ پاکستان چ جٹ بوہتے پاکستانی پنجاب ، سندھ تے ازاد کشمیر چ وسدے نیں تے صوبا بلوچستان تے سرحد چ وی ایہناں دی کافی گنتی اے ۔

ہرجندر سنگھ لال

ڈاکٹر۔ ہرجندر سنگھ لال پنجابی شاعر اتے صحافی اے۔ غزلکار دے طور تے اوہ اپنے نام نال فروزپوری وی لاؤندا اے۔ ڈاکٹر لال نوں پنجاب سرکار ولوں شرومنی پنجابی صحافی وجوں اعزازی کیتا جا چکیا اے۔لال نوں ممبئی دے پنجابیاں نے "پنجابی آئیکون دے ایوارڈ نال وی اعزازی کیتا اے۔ افغانستان وچ ہندو سکھ افغان سوسائٹی ولوں اسنوں نڈر صحافت لئی قابیل وچ خاص اعزاز ملیا۔ یورپیئن میڈیا سینٹر ولوں چنے بھارت دیاں وکھ بولیاں دے صرف 9 پترکاراں وچوں اک جنہاں نے یورپین یونین بنن دی پریکریا دی سٹڈی کیتی۔اس پراجیکٹ دا سارا خرچہ "یورپیئن کمیشن" نے کیتا سی۔استوں بعد 2 سال INEP "انڈین نیوز ان یورپ پروگرام لئی کم وی کیتا۔افغانس ...

                                     

ⓘ پنجابی لوک ادب

کسے وشیش موقعے تے جدوں ساڈے اندروں خوشی دیاں ترنگاں اگمدیاں ہن تاں سڈا من وجد وچّ آ پرگٹاوا کردے ہاں۔ راگ تے تال دے سمیل نال منکھ نچکھ اٹھدا ہے۔ کلے منکھ دی خوشی وچ شامل ہون لئی جدوں اس دے دوجے ساتھی اس نال رل کے نچن لگّ جاندے ہن تاں ایہہ ناچ سموہک ناچ دا روپ دھار لیندا ہے جس نوں اسیں لوک ناچ دا ناں دیدے ہاں۔

لوک ناچ وچّ من دی خوشی نوں وکھ-وکھ سریرک مدراوا دوارا پرگٹایا جاندا ہے۔ ایہہ اوہ چشمہ ہے جس وچوں خوشی دیاں پھہاراں آپ مہارے ہی پھٹدیا ہن۔ ایہہ بنا کسے ساز دے نچیا جاندا ہے۔اس نوں سکھن لئی وشیش استاد دی لوڑ نہیں لوک ناچ دیاں مدراواں سدھارن لوکاں دی زندگی وانگ بڑیاں سدھیاں اتے سپشٹ ہندیاں ہن۔

جن سدھارن دی زندگی ایہناں ناچاں وچّ دھڑکدی ہے۔ ایہہ ساڈے سبھیاچار دا درپن ہن۔ کسے علاقے دی بھوگولک، راجنیتک اتے سماجک ستھتی انوسار ہی لوک ناچاں دی روپ ریکھا ابھردی ہے۔ پنجاب دے لوک ناچ پنجابی سبھیاچار دی منہ بولدی تصویر ہن۔ پنجابیاں دے سبھاء اتے مردؤپنے دے لچھن پنجاب دے لوک ناچاں وچّ صاف دس آؤندے ہن گدھا، بھنگڑا، لڈی، جھومر، لچھی، سمی اتے ککلی آدی پنجابیاں دے حرمن پیارے لوک ناچ ہن۔

                                     

1. کتاب لسٹ

1. سکھدیو مادپری، پنجابی بجھارتاں

2. سکھدیو مادپری، لوک گیتا دی سماجک ویاکھیا

3. پرتپال سنگھ، ساہت دی بھومکا

4. پرو. پرمندر سنگھ، پرو. کرپال سنگھ کسیل، ادب دے روپ

5. ڈاکٹر. رتن سنگھ جگی، ساہت دے روپ

6. جوگندر سنگھ کیروں، پنجابی لوک کہانیاں دا سنرچناتمک ادھٔین اتے ورگی کرن

7. سکھدیو مادپری، پنجابی سبھیاچار دی آرسی

8. کرنیل سنگھ تھند، پنجاب دا لوک ورثہ

                                     
  • اے لوک گیت لوک کتھاوا لوک اکھان بجھارتاں لوک وار آدی لوک لوک دیاں ونگیاں ہن : لوک ادب راہیں کسے دیس دی نہار پوری طرحاں دس آؤندی اے پنجابی لوک گیتاں
  • پاکستان دے دوجے تھانواں وچ ایہنوں بولݨ تے سمجھݨ والے کافی لوک نیں پاکستان توں باہر پنجابی بھارت برطانیا کینیڈا سعودی عرب متحدہ عرب امارات امریکا
  • دا ہے پر م نیاد اوہو لاہنڈی دی ہے تے صوتیات و ی پنجابی دی ہے ایس کر کے ایہناں نوں و ی پنجابی ادب و چ ہی شامل کراں گے ایس دور و چ نثر لکھن دا رواج
  • اینا نے رسالہ پنجابی جاری کیتا پنجابی ادبی اکیڈمی ولوں بہت سارا پرانا پنجابی ادب ایڈٹ کرکے چھاپیا پنجابی زبان تے ادب نوں نویاں لیہاں تے ٹورن والے اگو
  • 13 اپریل 1961 نوں پہلا پنجابی افسانہ پڑھیا پنجابی پرھیا دے ناں نال پنحابی بولی تے ساہت لئی اک سنگت بنائی معینہ وار پنجابی ادب لہور چ نائب مدیر کم کیتا
  • ہر تھاں پنجابی لوکاں نوںہر طرحاں دیاں خدمتاں پنجابی زبان وچ دتیاں جاون 5 پنجابی زبان ادب تے کلچر دے ودھاوے لئی پنجابی یونیورسٹی پنجابی لینگوئج اتھارٹی
  • قریشی پنجابی ادب دی کہانی گلزار قریشی پروفیسر تفہیم پنجابی علمی کتاب خانہ کبیر سٹریٹ لاہور ء ص فقیر حسین ساگا ڈاکٹر پنجاب کے لوک رقص
  • دلیپ کور ٹوانا اجوکے پنجابی ساہت ادب دی ناول کار تے نکی کہانی دی لکھاری اے اس نے زیادہ تر مظلوم عورتاں دی ذہنیت اتے اوہناں دے سماج وچ نچلی سطح دی حالت
  • مالوا 32, 808 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے تے ایہدی لوک گݨتی تقریبن 11, 817, 142 اے پنجابی ادب دے پکھ توں پہلا حوالہ بابا فرید دا مالوے دی دھرتی نال
  • ہويا اے بالخصوص پنجابی اردو تے ہندی غیر رسمی استعمال کیت ی صورت وچ قصہ تو ں مراد دلچسپ کہانی یا افسانہ ا ے پنجابی زبان تے ادب قصے دے لئی شہرت رکھدے
  • یونیورسٹی لہور توں ایم اے اردو تے ایم اے پنجابی کیتا تے گولڈ میڈل حاصل کیتا ایسے یونیورسٹی توں پنجابی ادب دے ارتقا تے پی ایچ ڈی کیتی 1982 چ اکادمی